"PARLEZ-VOUS SUISSE?" – 12 TESAS

Ina plattafurma da 15 organisaziuns per la promoziun da la diversitad
linguistica e da la chapientscha vicendaivla en Svizra


1. La quadrilinguitad e la plurilinguitad sco era la diversitad culturala èn ina schanza preziusa ed unica per l'avegnir da la Svizra. >> Commentar


2. La plurilinguitad è ina resursa culturala ed economica per ils singuls e per la cuminanza. Ella è ina schanza per dapli bainstanza individuala e sociala.
>> Commentar

3. Las quatter linguas naziunalas furman la pitga purtanta da noss sistem cultural e social. Tras la migraziun vegnan oz vitiers adina dapli autras linguas e culturas che ston vegnir recepidas ed integradas. Quai è ina schanza per dapli democrazia.
>> Commentar

4. La plurilinguitad e la diversitad culturala pertutgan tut ils umans en noss pajais. Igl è perquai l'incumbensa da la confederaziun da far valair ils interess correspundents sur ils cunfins regiunals e chantunals ora. Munida cun las cumpetenzas necessarias, ha la confederaziun da far ina politica linguistica effizienta e concepida tenor il princip da la subsidiaritad. >> Commentar

5. Cuminanzas linguisticas differentas tutgan tar la natira da la Svizra. La preservaziun da lur cultura e da lur instituziuns è ina premissa per l'existenza futura da la Svizra sco naziun fundada sin la voluntad politica e per sia irradiaziun sin l’Europa che tschertga medemamain l’unitad en la diversitad. >> Commentar

6. In’administraziun federala plurilingua sco era chantuns plurilings èn ina part integrala da l’identitad svizra cun in’auta valur simbolica. Perquai sto la confederaziun, en l’interess da la communitad, promover tuts dus a moda commensurada. >> Commentar

7. Novas realitads ston vegnir chapidas e creeschan novs basegns. Perquai dovri in’instituziun promovida sin plaun naziunal, per exempel en furma d’in center da cumpetenza u d’ina structura correspundenta. Ella duai observar e perscrutar sistematicamain la plurilinguitad e la multiculturalitad, svegliar la schientscha e la chapientscha per quellas ed offrir ils servetschs necessaris. >> Commentar

8. La scola gioga ina rolla essenziala per la promoziun da la plurilinguitad individuala e per il svilup d’ina tenuta averta visavi linguas e culturas. Da la scola dependi era decisivamain, schebain la quadrilinguitad e la plurilinguitad da noss pajais pon vegnir mantegnidas e promovidas effectiva- main. Tut ils umans giuvens duain perquai avair il dretg d’emprender gia en scola primara almain duas linguas naziunalas ed ina lingua mundiala impurtanta. >> Commentar

9. Ina buna ed effizienta instrucziun da linguas è necessaria, per che la scola possia far frunt a las pretensiuns da la plurilinguitad. Perquai èsi d’ina vart da promover pli fitg las innovaziuns en il sectur didactic, da l’autra vart da profitar meglier da las numerusas pussaivladads da barat che noss pajais porscha. >> Commentar

10. Er ordaifer il sectur da scola contribueschan activitads d’inscunter e da barat ad ina meglra chapientscha vicendaivla ed a la coesiun naziunala. Questas activitads èn da promover sin tut ils nivels. >> Commentar

11. La plurilinguitad e la varietad culturala vivan t.a. da l’iniziativa e da las activitads da numerusas organisaziuns da la societad civila che fan ina lavur indispensabla. Il sustegn da talas organisaziuns fa part da la politica linguistica e culturala naziunala.
>> Commentar

12. Sin fundament da lur muntada e da lur funcziun en nossa societad han las medias ina rolla impurtanta per la coesiun naziunala e la vitalitad da la diversitad linguistica. Mesiras da promoziun correspundentas a favur da las medias èn da prevair en quest rom. >> Commentar


DUDESCH TESAS E COMMENTARI (PDF)